Nieuw denken in de eerstelijnszorg

Door Jan Roes

In de vorige editie is een kader geschetst voor een serie over zorginnovaties. Door kort aan te geven hoe boegbeelden als Marian Kaljouw (voorzitter Raad van Bestuur van de Nederlandse Zorg autoriteit - NZa), Rudi Westendorp (internationaal bekende hoogleraar ouderengeneeskunde) en

Adjiedj Bakas (invloedrijke trendwatcher ) tegen zorg en zorginnovatie aankijken hebben we als het ware van buiten naar binnen gekeken. Met deze benadering hebben we u als lezer willen laten uitzoeken welk facet van het zorginnovatieproces u het meeste aanspreekt.

Reacties

Het eerste artikel over zorginnovatie heeft verschillende reacties opgeleverd. Variërend van: “We doen al veel om senioren te informeren, elkaar te laten ontmoeten en samen leuke dingen te doen” tot “Ben verrast over de snelheid waarmee veranderingen gepaard gaan” , “Heb altijd klaar gestaan voor de ander, wie gaat er voor mij zorgen ?” en “Ben benieuwd hoe ik er zelf over ga denken als ‘t eenmaal zover is.” Herkenbaar ?

Pro-actief zijn : praktijkvoorbeeld

Zelf vind ik het belangrijk om je niet alleen druk te maken over wat er gebeurt als je ziek bent, maar ook om bezig te zijn met wat jij en je directe omgeving kunnen doen om zo lang mogelijk gezond te blijven. Een tijdje terug ben ik bijvoorbeeld op skitraining gegaan als voorbereiding op een vakantie. Ik ben pas op latere leeftijd gaan skiën en weet dat ik daarbij spieren gebruik die ik normaal minder nodig heb. De training bij Theo Küsters (Fysio- en manueel therapeut) liep lekker en was leuk om te doen, op zich niets speciaals … Wat wel nieuw voor me was, was Theo’s uitleg over hoe mijn lichaam als geheel werkt, en dat het bij skiën gaat om evenwicht tussen uithoudingsvermogen, vermogen om te balanceren en spierkracht. Theo maakte zijn ambitie om als coach voor actieve mensen op te treden helemaal waar, toen hij voorspelde dat de kans op ongelukken het grootst is op de vierde dag van de vakantie. Uitgerekend die dag ben ik veel gevallen en is mijn knie licht geblesseerd geraakt. Ik ben terug gegaan en doe nu oefeningen om de onderrug soepeler te krijgen.

Nieuwe denken

Dit verhaal is een voorbeeld van het nieuwe denken in de eerstelijnszorgdiensten. De (para)medici zien zichzelf steeds meer als coach van actieve cliënten en liever niet meer als reparateur van een defect. Daarnaast heeft het gedachtengoed van Machteld Huber inmiddels stevig post gevat bij artsen en paramedici: mensen zijn meer dan hun ziekte, een goed ingestelde diabeet bespreekt zijn situatie een aantal keer per jaar met de huisarts bijvoorbeeld, maar is de rest van de tijd een ‘gewone burger’. Het concept actieve cliënt komt in de zorgvoorzieningen in het algemeen meer centraal te staan. De voornaamste reden is dat wij als patiënt steeds meer zeggenschap over onze eigen gezondheid willen. Tweede reden is dat de opkomst van internettechnologie het steeds makkelijker maakt om zelf informatie over ziektes op te zoeken en digitaal te communiceren met je zorgverlener(s). Weer een andere reden is dat overheden en zorginstellingen hun heil zoeken in zelfredzaamheid om zorgkosten beheersbaar te houden.

Zinvol bezig zijn

Word ik nu alleen actief omdat fysiotherapeuten en huisartsen dat goed voor mij vinden? Ik dacht het niet. Er zitten andere, leukere facetten aan. Actief met je gezondheid bezig zijn heeft voor mij een fysiek (gezond eten, lichamelijk fit zijn), een mentaal (bij de pinken blijven) en niet te vergeten een sociaal aspect. In contact blijven met de nieuwste manieren van denken, vergroot onze betrokkenheid en voorkomt eenzaamheid. Bewegen is gezond en in beweging blijven verhoogt de vitaliteit en maakt het rafelige deel van je leven alleen maar minder rafelig , denk ik dan.

Krachten bundelen

Betrokkenheid van eindgebruikers wordt door boegbeelden en beleidsmakers vaak gezien als sleutel voor het succesvol invoeren van innovaties. In gesprekken met Theo Küsters (fysio- en manuele therapie), Sylvia van Manen (Huisartsenpraktijk) en Hennie van Tintelen (Zorgcoöperatie Thuisbasis Brabant) hoor je eigenlijk hetzelfde. Ideeën over het toepassen van de nieuwe manier van denken en het voorkomen van ziekten zijn er genoeg, de uitdaging ligt in het opschalen van proefprojecten die goed lopen. Bij Sylvia gaat het over welzijn op recept en over curatieve voedings- en leefstijlinterventies bij diabetespatiënten, bij Hennie over het verbeteren van woningen en het aangaan van contacten met als doel zo lang mogelijk thuis te kunnen worden verzorgd. Als voorbeeld van ‘het voorkomen van ziekte’ noemt Sylvia ook de betrokkenheid van de huisartsenpraktijk bij het bezwaar maken tegen de geplande windturbines vanwege de te verwachten slaapproblemen bij een deel van de Engelense inwoners.

Gedragsverandering

Zorginnovatie en daarmee gepaard gaande veranderingen zijn niet meer te stoppen, of we dat leuk vinden of niet. Het gaat alleen werken als er een gedragsverandering achter zit. U en ik hebben de keus om die veranderingsgolf over ons heen te laten komen of om actief mee te denken en doen.

Volgende artikelen

Op basis van reacties die we tot nu toe gehad hebben heeft een kleine groep ervaringsdeskundigen het plan opgevat dit initiatief verder vorm te geven. In eerste instantie wordt er gedacht aan het organiseren van een beurs waarin o.a. nieuwe producten uitgeprobeerd kunnen worden en aan workshops waarin u de gelegenheid krijgt uw zegje te doen. In volgende artikelen komt deze groep verder aan het woord. Als u zich wilt aansluiten of suggesties hebt voor de initiatiefnemers kunt u terecht bij mij of bij de redactie van de Tweeterp.

Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. of Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.